عمران گاراژیان

استادیار دانشگاه

به‌عنوان یک پژوهشگر باستان‌شناسی دغدغه جدی در رابطه با حاشیه‌های کنونی سپهر فرهنگی - تاریخی نیشابورِ امروزی دارم. دغدغه من این است که بافت شهري ما در حال حاضر به سمت شهر حاشيه‌اي در حال حركت است و اين براي شهري كه يكي از كلان‌شهرهايي بوده كه دنيا تاكنون به‌خود تجربه كرده، بسيار دردناك است كه به شهري حاشيه‌اي با برخوردهاي حاشيه‌اي و افكار حاشيه‌اي و نگاه‌هاي حاشيه‌اي بدل شويم. زودتر به خود آییم و كاري بنيادي را بدون هيچ گونه عصبيت در پیوند با جایگاه تاریخی و فرهنگی این سرزمین اجرا كنيم. پيشينه اين شهر سرمايه فرهنگي است. با این همه سرمایه چرا به خود نمي‌آييم؟ چرا پویندگی فرهنگی ما در حال تباهي است؟ چرا بچه‌هاي من و شما اگر همين طوري پيش برويم ممكن است پرورش‌يافته فرهنگي حاشيه‌اي باشند؟ چرا؟ چون ما كار نكرده‌ايم. آن هم در شهري كه جاي جاي آن آثاري از تمدن تاريخي وجود دارد و ارزشمند است.

واقعيت اين است كه حكومت سلطنتي پهلوي دوم تحت تاثير اقتدارخواهي خود مطالعات تاريخي را ضربه زد و دليل آن هم اين بود كه آن‌ مطالعات را مورد سوء‌استفاده تاريخي قرار داد يعني سلطنتي كه مي‌خواست پايه‌هاي حكومتش را محكم‌تر كند و مقبوليتش را افزايش دهد به سرمايه‌هاي فرهنگي ما دست‌اندازي كرد. این دستبردهای فرهنگی در غالب امور به دست سیاستمداران رخ مي‌داده است. يك اتفاق ناشيانه در آن زمان افتاد كه من آن را زخم‌خوردگي پيشينة فرهنگي‌مان مي‌دانم. آن هم اين بود كه در آن دوره، پيشينه فرهنگي گذشتة پيوسته به هم را تكه تكه كرده و بخشي را در مقابل بخشي ديگر قرار دادند. انگار در ديد خُردانديشانه‌اي، عده‌اي در انبان گذشته دست كرده و آنچه خود مي‌خواهند را در آورده و بر سر تمدن مقتدر و باصلابت اسلامي مي‌كوفتند. بعد از انقلاب هم عده‌اي ديگر با ديد ايدئولوژيكي دست به انبان برده و اين‌بار با آنچه مي‌خواستند در تقابل با پهلوي، تمدّن پرشكوه و ارزشمند ايران باستان را فروكوفتند. اين گذشتة پربار را تكه تكه كرده و هريك زير بيرق بخشي ايستادند و انگار به جنگ فرهنگي داخلي با هم برخاستند. با كمال تاسف اين جنگ فرهنگي به اندازه كافي مخرّب هويت معاصرمان هست. بچّه‌هاي ما چگونه تعادل پيدا كنند وقتي كه در برداشت از گذشته، قسمت‌هاي مختلف اين گذشتة فرهنگی به‌طور متعادلي در كنار هم نيستند بلكه سر ستيز با هم دارند. در صورتي كه چنين تقابلي يا نبوده و يا اگر بوده، نيازمند پژوهش فراگير است نه خطابه‌های حاشیه‌انگیز و مقالات حسرت‌آمیز. حاصل این همه نزاع مي‌شود اینكه تقابل گذشته فرهنگي را به امروز مي‌كشانيم. گويي ما گنجينه‌اي پربار داريم كه بر سر تقسيم آن با هم مي‌جنگيم و در اين حال نبايد گذشته منسجم، درس‌آموزنده، غرورآفرين و عزت‌بخش را به نسل آتیه به میراث گذاریم.

پيشنهاد من برای گذار از دوران پرتلاطم کنونی اين است كه گذشته را به دور از عصبيت‌ها و به دور از ايدئولوژي‌ها و بخش‌بندي‌های متّكي بر ارزش‌هاي امروزي به‌عنوان «سرمايه فرهنگي یکپارچه» ببينيم كه واحد سرزميني متّحدي داشت و مولّفه‌هاي فرهنگي دشت نيشابور را تا شش هزار سال به‌صورت پيوسته مي‌توان ترسيم كرد. در واقع به جاي اينكه به جزئي از مولفه بپردازيم به تمامیت آن توجه کنیم.

 

مطالب - پر بازدید

ارتباط با ما

آفتاب صبح نیشابور می خواند تو را ...

صاحب امتیاز : سید مهدی علوی

مدير مسئول : يحيي قدمگاهي

سردبیر : حسن خواجويي

تلفکس : 42223407(051)

آدرس : خراسان رضوی، نیشابور، میدان باغات، بین خاتم النبیین 2 و 4 پلاک 202

کدپستی :9613665937

چاپخانه : پارسیان - نیشابور 42235572(051)

شماره ما در تلگرام : 09338891215

پیامک : 30002502223407

آپارات : http://www.aparat.com/neyshabur_khabar

تلگرام : http://Telegram.me/Aftabeneyshabur

اینستاگرام : http://Instagram.com/aftabeneyshabur

Template Design:Dima Group