مردی در حصار افسانه‌ها-علی حصار کوشکی

در خصوص زندگی‌نامه مرحوم کمال الملک - چنانکه پیش تر هم گفتم و گفته‌اند- روایات گوناگون و افسانه‌گون فراوانی وجود دارد.

احمد سهیلی خوانساری که خود با «حیدر قلی خان» سومین پسر کمال -  که بعد مرگ کمال‌الملک چهار سالی زندگی کرده -  دو سالی مراوده داشته در کتاب خود به یاری این فرزند از این زندگانی چنین  پرده بر می‌دارد: «در قرن سیزدهم هجری از سرزمین کاشان چند تن نقاش عالی‌قدر برخاستند که در آسمان هنر ایران هر یک ستاره‌ای درخشان و در تاریخ هنر ایران استادانی نامدارند.  عجب آنکه این چند تن همه از خاندان مشهور غفاری بودند - غفاری به کسر غین بدون تشدید.» (کمال هنر، احمد سهیلی خوانساری، چاپ اول، 1368، انتشارات محمد علی علمی و انتشارات سروش) در مورد سال دقیق تولد محمد هم اختلاف نظر است و از سال ۱۲۲۴هجری شمسی تا چند سال بعدتر هم، این سال تولد مورد بحث و نظر است، تا آنجایی که حتی پیرو گفتار دکتر قاسم غنی ، خود کمال هم از سال دقیق تولد خود ابراز بی‌اطلاعی کرده است.

«هیچ وقت مرحوم کمال‌الملک به‌طور تحقیق نمی‌دانست در چه سالی متولد شده‌است. و بارها این سوال را از ایشان کرده‌ام و به تحقیق ندانسته‌ام. البته به قراین دیگر این قدر معلوم است که در سال های اول سلطنت ناصر الدین شاه متولد شده‌اند ولی به‌طور قطع نمی‌توان یقین حاصل کرد که تاریخ تولد او در 1264هجری قمری بوده.» (نامه‌های کمال الملک ، علی دهباشی، انتشارات بزرگمهر، چاپ اول، بهار 1366، ص 215) 

و اما یک نکته تاریخی دیگر را هم می‌توان از خلال تاریخ  نامه‌هایش که نشانگر سن او باشد فهمید و آن‌هم    تاریخ دوم رمضان 1351 قمری را که بر روی  پاکت نامه‌ای است که از حسین‌آباد نوشته شده به مشهد خطاب به دکتر قاسم غنی و یعنی هشت سال پیش از درگذشتش. با این حساب  سن او را نود وچهار یا پنج ساله می نماید. او در سال1359 قمری فوت شده است و در این نامه‌نگاری سن خود را 86 سال اعلام می‌کند.

بر سنگ آرامگاهش که دو قطعه سنگ است، در مورد سال‌های تولد و درگذشت وی یک بار تولدش را آخر ماه شوال المکرم 1264 هجری و مرگش را یک شنبه رجب المرجب 1359 قمری مطابق 27 امرداد ماه 1319شمسی دانسته و روی سنگ نخستین ، یادی از سال تولدش نشده است.

همه اینها یعنی اینکه در 1224 خورشیدی متولد شده و در بیست و هفتم امردادماه  1319 خورشیدی               درگذشته است.

 محمد در دوازده سالگی به عشق فراگرفتن علم و دانش به تهران رهسپار شد و پس از او برادرش ابو تراب ، که او هم نقاش است. محمد کوچک اینک، نوجوانی شده بود نقاش.

تصویری که محمد نوجوان از اعتضاد‌السلطنه عموی ناصرالدین شاه می‌کشد و بر دیوار مدرسه جای می‌گیرد در بازدید شاه نظر وی را جلب می‌‌کند.

این حادثه سرتاسر زندگی محمد را در آینده تحت تاثیر خود قرار می‌دهد تا آنجایی که شاه  او را به نزد خود فرا می‌خواند و برای او مستمری‌ای تعیین می‌کند و خود نیز شاگردی او انتخاب می‌کند.شاه کم کم لقب‌هایی نظیر: پیش‌خدمت خاص و خان و سپس نقاش‌باشی و سرانجام کمال‌الملک را برای او بر می‌گزیند.

در این روزگار چند حادثه مهم دیگر هم  در زندگی محمد رخ می دهد، که در زندگی‌اش تاثیرگذار و قابل اعتناست. نخست ازدواج اوست. سهیلی خوانساری می‌نویسد که در سال 1301 قمری  -   1262 خورشیدی -   کمال الملک  با زهرا خانم خواهر «مفتاح الممالک»  ازدواج کرد و از او دارای چهار فرزند شد.

نخستین فرزند کمال، دختری به‌نام نصرت بود که در سال  1263 خورشیدی ولادت یافت و در سال 1283 خورشیدی پیش از آنکه به خانه شوهر رود به مرض وبا از جهان در گذشت. معزالدین، فرزند دوم کمال الملک در اسفند 1318 خورشیدی، حسینقلی‌خان، فرزند سوم در سال 1299 خورشیدی و حیدر‌قلی‌خان، فرزند چهارم به سال 1324 خورشیدی وفات یافتند.

مطالب - پر بازدید

ارتباط با ما

آفتاب صبح نیشابور می خواند تو را ...

صاحب امتیاز : سید مهدی علوی

مدير مسئول : يحيي قدمگاهي

سردبیر : حسن خواجويي

تلفکس : 42223407(051)

آدرس : خراسان رضوی، نیشابور، میدان باغات، بین خاتم النبیین 2 و 4 پلاک 202

کدپستی :9613665937

چاپخانه : پارسیان - نیشابور 42235572(051)

شماره ما در تلگرام : 09338891215

پیامک : 30002502223407

آپارات : http://www.aparat.com/neyshabur_khabar

تلگرام : http://Telegram.me/Aftabeneyshabur

اینستاگرام : http://Instagram.com/aftabeneyshabur

Template Design:Dima Group